HÀ NỘI, MÙA THƯƠNG CŨ - Hoàng Thanh

HÀ NỘI, MÙA THƯƠNG CŨ

Truyện ngắn – Hoàng Thanh

Có những cuộc tình đi qua đời người nhẹ như mưa bụi tháng Mười của Hà Nội. Khi còn ở trong đó, người ta cứ nghĩ chỉ là một đoạn ký ức rất ngắn của tuổi trẻ. Nhưng đến lúc bước qua rồi mới hiểu, có những người sẽ ở lại trong tim mình lâu hơn cả một đời. Nhiều năm sau, mỗi lần đi ngang qua con đường Nguyễn Du mùa hoa sữa nở, Khánh vẫn có cảm giác như mình vừa đánh rơi điều gì đó rất quan trọng giữa cuộc đời này.

Mùi hương ấy luôn khiến anh nhớ đến Ngọc. Nhớ cô gái từng đứng trú mưa cạnh anh ở một trạm xe buýt cũ. Nhớ những ngày cả hai còn nghèo đến mức chia nhau nửa cái bánh mỳ cuối tháng. Và nhớ cả bài thơ đầu tiên khiến một cô gái khoa Văn đem lòng yêu một chàng trai học ngành Tự động hóa và Thiết bị điện của Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Khánh gặp Ngọc vào cuối mùa thu năm hai đại học. Chiều hôm ấy Hà Nội có mưa. Cơn mưa không lớn, chỉ lất phất bay qua những con phố cũ, phủ lên thành phố một màu xám dịu buồn. Trạm xe buýt trước cổng Đại học Sư phạm Hà Nội đông kín người trú mưa. Khánh đứng nép ở góc ngoài cùng, chiếc balo cũ sẫm màu nước đeo lệch trên vai, tay ôm xấp giáo trình vừa photo từ tiệm sách cũ gần trường. Anh vừa kết thúc buổi thực hành kéo dài tới tối muộn. Gương mặt mệt mỏi, đôi mắt thâm quầng vì nhiều đêm thức trắng trong phòng thí nghiệm.

Rồi cô chạy vào trú mưa cạnh anh. Mái tóc dài hơi ướt, vài sợi dính lên gò má trắng xanh vì lạnh. Cô khẽ phủi nước trên tay áo len màu kem rồi nhìn logo Bách Khoa trên ngực áo anh.

• Anh học Bách Khoa à?

Khánh ngẩng lên.

• Ừ… sao em biết?

Cô cười. Nụ cười nhẹ như gió mùa đầu đông.

• Vì nhìn anh giống kiểu người nhiều đêm không ngủ.

Khánh bật cười theo. Một nụ cười rất khẽ giữa buổi chiều mưa lạnh. Sau này anh mới hiểu, có những cuộc gặp gỡ bắt đầu bình thường đến mức người ta không hề biết nó sẽ trở thành phần sâu nhất trong ký ức mình.

Khánh sinh ra ở một vùng quê ven sông Luộc của Thái Bình. Bố anh làm nghề đan chiếu, sau này chuyển sang bán chiếu dạo. Mẹ làm cán bộ hợp tác xã. Tuổi thơ của anh gắn với tiếng thoi dệt chiếu lách cách trong những buổi trưa hè oi ả, với tiếng quạt cũ quay lạch cạch mỗi đêm mất điện và những con đường làng phủ bụi trắng mỗi chiều tan học. Nhà nghèo, nên từ nhỏ Khánh đã quen với việc sống dè sẻn. Anh hiếm khi đòi hỏi điều gì cho riêng mình.

Ngày nhận giấy báo đỗ đại học, mẹ anh khóc rất lâu.

Còn bố chỉ ngồi lặng ngoài sân hút thuốc.

Mãi sau ông mới nói:

• Ráng học thành người.

Khánh hiểu phía sau câu nói ngắn ngủi ấy là cả một đời hy vọng của cha mẹ gửi gắm vào mình. Vì vậy suốt những năm đại học, anh gần như chưa từng cho phép bản thân sống nhẹ nhõm.

Ban ngày đi học.
Tối làm thêm ở quán bia gần trường.
Cuối tuần nhận dạy gia sư kiếm tiền trọ.

Có những tháng cuối kỳ, anh sống bằng bánh mì không để tiết kiệm từng đồng.

Khánh học ngành Tự động hóa và Thiết bị điện một ngành vốn toàn sơ đồ kỹ thuật, bản mạch và những con số khô khan. Bạn bè trong lớp vẫn thường nghĩ anh là kiểu người chỉ biết học và làm việc. Nhưng chẳng ai biết trong balo anh lúc nào cũng có một cuốn sổ tay cũ màu nâu sẫm.

Trong lúc chờ xe buýt.
Trong giờ nghỉ hiếm hoi ở phòng thí nghiệm.
Hay những đêm thức trắng nơi hành lang ký túc xá.

Khánh lại lặng lẽ viết thơ.

Anh viết về Hà Nội mùa đông.
Viết về ánh đèn vàng trên phố cũ.
Viết về những chuyến xe cuối ngày.
Và nhiều nhất là viết về mùi hoa sữa mỗi độ thu sang.

Đôi khi chính anh cũng không hiểu vì sao một chàng trai học kỹ thuật như mình lại thích thơ đến vậy. Có lẽ bởi thơ là nơi duy nhất giúp anh được mềm yếu giữa cuộc sống quá nhiều áp lực.

Ngọc hoàn toàn khác anh. Cô là sinh viên khoa Văn của Đại học Sư phạm Hà Nội. Ở cô luôn có một vẻ dịu dàng khiến người khác vô thức muốn nói chuyện nhẹ hơn khi đứng cạnh.

Ngọc thích đọc sách. Thích mùi giấy cũ trong thư viện. Thích ngồi nhìn mưa hàng giờ không chán. Và đặc biệt thích những người có tâm hồn sâu sắc. Sau buổi trú mưa hôm ấy, họ bắt đầu quen nhau. Ban đầu chỉ là những buổi caffe  với những câu nói vu vơ:

“Anh ăn cơm chưa?”
“Hôm nay em thi thế nào?”
“Bách Khoa nhiều bài tập lắm hả anh?”

Rồi từ lúc nào không biết, Khánh bắt đầu lấy cớ chạy ngang qua trường cô mỗi chiều. Từ Bách Khoa sang Sư phạm vốn chẳng thuận đường. Nhưng người trẻ khi yêu thường thích làm những điều vô nghĩa mà chính họ cũng không giải thích nổi. Chiếc xe đạp cũ màu xanh của anh quen dần với con phố Nguyễn Trãi đông nghịt giờ tan tầm. Chiều nào Ngọc bước ra khỏi cổng trường cũng thấy anh đứng đợi dưới hàng cây, tay cầm ly trà đá đã tan gần hết đá lạnh.

• Đợi lâu chưa anh?
• Anh mới tới.

Thật ra anh thường đứng đợi gần nửa tiếng. Nhưng chưa bao giờ nói.

Một chiều nọ trong thư viện, Khánh để quên cuốn sổ tay trên bàn.

Ngọc cầm lên định chạy theo trả thì một tờ giấy kẹp giữa rơi xuống chân cô.

Đó là một bài thơ.

Tên bài thơ là Hoa Sữa.

Ngọc đọc rất chậm từng dòng chữ viết bằng nét bút hơi nghiêng của anh:

“Bởi lãng quên có hoa sữa trên đời
Nên giật mình với mùi thơm hoa sữa
Anh đứng đợi giữa chiều mưa rất nhỏ
Chạm mắt em rồi thương nhớ dài thêm...”

Khi Khánh quay lại tìm cuốn sổ, anh bắt gặp Ngọc vẫn còn cầm tờ giấy ấy trên tay. Anh lúng túng giật lại.

• Anh viết linh tinh thôi.

Ngọc nhìn anh thật lâu rồi lắc đầu.

• Không linh tinh đâu… hay lắm.

Đó là lần đầu tiên Khánh thấy có người đọc thơ mình bằng ánh mắt nghiêm túc đến vậy. Từ hôm ấy, Ngọc trở thành độc giả duy nhất của đời anh. Mỗi lần hai người đi dạo quanh hồ Tây hay ngồi ở quán cà phê cũ ven đường Thanh Niên, Ngọc đều bắt anh đọc thơ. Khánh vốn ngại. Anh sợ thơ mình trẻ con, vụng về. Nhưng lần nào cô cũng chăm chú lắng nghe như thể đó là điều đẹp nhất mình từng được nghe.

Ngọc thích nhất bài Hoa Sữa. Mỗi lần mùa thu về, hương hoa sữa tràn qua những con phố Hà Nội, cô lại khe khẽ đọc thuộc lòng vài câu thơ của anh. Có lần cả hai dừng xe dưới một hàng hoa sữa rất lớn ở đường Nguyễn Du. Đêm ấy gió lạnh đầu mùa tràn qua từng con phố. Hương hoa nồng nàn đến nao lòng.

Ngọc tựa đầu lên vai anh rồi hỏi:

• Sau này anh còn viết thơ không?

Khánh cười khẽ.

• Chắc không. Đi làm rồi ai còn thời gian nữa.

Ngọc im lặng vài giây rồi nói nhỏ:

• Nếu vậy chắc em buồn lắm.
• Vì sao?
• Vì em thích nhất lúc anh đọc thơ.

Rồi cô khe khẽ đọc:

“Hoa sữa thơm đến chừng như khó thở
Bởi vô tri cũng tỏa ngát hương đời…”

Giọng cô tan vào gió lạnh đầu đông. Khoảnh khắc ấy, Khánh chợt thấy lòng mình mềm đi lạ lùng. Anh chưa từng nghĩ sẽ có một người nhớ thơ mình nhiều đến thế. Tình yêu thời sinh viên của họ giản dị đến mức nhiều năm sau nhớ lại, Khánh vẫn thấy tim mình đau âm ỉ. Những buổi hẹn hò chỉ là quán trà đá ven hồ Tây, một gói hướng dương và vài câu chuyện không đầu không cuối. Có hôm cuối tháng, trong túi Khánh chỉ còn vài chục nghìn. Anh ngại ngùng bảo:

• Hay hôm nay mình ăn bánh mì nhé?

Ngọc cười rất tươi.

• Em thích mà.

Hai người ngồi trong căn phòng trọ chưa đầy mười mét vuông của anh, chia nhau nồi mì nghi ngút khói. Ngoài trời mưa lộp bộp trên mái tôn cũ.

Ngọc chống cằm nhìn anh thật lâu rồi nói:

• Sau này già đi chắc em sẽ nhớ mấy ngày như thế này lắm.

Khánh bật cười.

• Nghèo vậy mà cũng nhớ hả?

Ngọc gật đầu.

• Vì lúc này anh thương em nhiều nhất.

Khánh im lặng rất lâu rồi mới khẽ đáp:

• Sau này anh vẫn thương em mà.

Ngọc nhìn anh bằng đôi mắt trong veo như mặt hồ mùa thu. Có những điều khi còn trẻ người ta tin là thật suốt đời. Chỉ đến nhiều năm sau mới hiểu, tình yêu đôi khi không mất đi vì hết thương, mà vì cuộc sống đã khiến con người ta đổi khác.

Rồi họ tốt nghiệp. Khánh được nhận vào một công ty công nghệ lớn giữa Hà Nội. Ngày đầu tiên đi làm, anh đứng rất lâu trước tòa nhà kính cao vút giữa trung tâm thành phố. Anh từng nghĩ chỉ cần cố gắng thêm một chút nữa thôi, tương lai của cả hai sẽ tốt đẹp hơn.

Anh muốn mua nhà.
Muốn cưới Ngọc.
Muốn cho cô một cuộc sống đủ đầy.

Vậy nên anh lao vào công việc như một kẻ liều mạng.

Sáng đi từ sớm.
Đêm về khi phố đã ngủ.
Những cuộc họp nối tiếp nhau.
Những dự án kéo dài bất tận.

Có những đêm Ngọc gọi cho anh lúc gần nửa đêm, đầu dây bên kia chỉ nghe tiếng gõ bàn phím và giọng anh mệt mỏi:

• Anh đang bận chút mai anh gọi lại nhé.

Nhưng rồi hôm sau anh lại quên mất. Còn Ngọc trở thành giáo viên cấp ba ở một trường ngoại thành. Công việc của cô nhẹ nhàng hơn anh, nhưng lại có quá nhiều khoảng trống để nhớ, để chờ và để buồn. Có những tối cô đứng trước cổng công ty anh gần cả tiếng đồng hồ chỉ để gặp anh vài phút rồi lại lặng lẽ bắt xe về.

Nhưng cô chưa từng trách. Vì cô hiểu anh đang cố gắng cho tương lai của họ.

Chỉ là cô không biết có những thứ mất đi rất chậm, chậm đến mức người ta không nhận ra cho tới khi mọi thứ đã quá muộn. Một tối trời mưa rất lớn, Ngọc đứng dưới mái hiên trước công ty anh, tay ôm chiếc bánh kem nhỏ. Hôm ấy là sinh nhật Khánh. Khi anh bước ra khỏi tòa nhà với gương mặt mệt mỏi và chiếc điện thoại vẫn sáng đèn vì công việc, Ngọc bỗng thấy khoảng cách giữa hai người xa đến lạ.

Khánh giật mình:

• Sao em không gọi anh?

Ngọc cười rất nhẹ.

• Em sợ làm phiền anh.

Câu nói ấy khiến tim Khánh nhói lên. Nhưng rồi anh vẫn im lặng. Anh không biết rằng có những tổn thương bắt đầu từ chính sự im lặng ấy.

Khoảng cách giữa họ lớn dần theo năm tháng.

Tin nhắn ít hơn. Những cuộc gọi ngắn hơn. Có những tối ngồi cạnh nhau trong quán cà phê cũ, cả hai đều không biết phải nói gì.

Một lần Ngọc hỏi:

• Anh còn thấy vui khi ở cạnh em không?

Khánh im lặng rất lâu. Sự im lặng ấy khiến mắt cô buồn đi. Thật ra anh vẫn yêu cô. Rất yêu. Chỉ là cuộc sống đã bào mòn anh đến mức chẳng còn đủ sức dịu dàng như trước nữa. Họ chia tay vào một chiều cuối thu. Hà Nội lại đầy mùi hoa sữa. Quán cà phê cũ vẫn bật bản nhạc năm nào. Ngoài cửa kính, mưa phùn giăng kín phố. Ngọc ngồi đối diện anh, gầy hơn trước rất nhiều. Khánh muốn nói điều gì đó. Muốn giữ cô lại. Muốn ôm cô như những ngày còn là sinh viên nghèo chạy xe giữa đêm lạnh. Nhưng cuối cùng lại bất lực ngồi im.

Ngọc hỏi rất khẽ:

• Anh còn thương em không?

Khánh cúi đầu.

Rất lâu sau mới đáp:

• Có.

Chỉ một chữ thôi cũng đủ khiến mắt cô đỏ hoe. Bởi điều đau lòng nhất không phải là không còn yêu, mà là vẫn còn thương nhau rất nhiều nhưng không thể tiếp tục nữa. Trước khi rời đi, Ngọc đặt lên bàn cuốn sổ thơ cũ anh từng cho cô mượn.

Trong trang cuối cùng, cô viết: “Em từng nghĩ người viết thơ dịu dàng như anh sẽ không làm ai buồn. Nhưng hóa ra người khiến em đau nhất cũng là anh.”

Khánh ngồi lặng rất lâu sau khi cô rời khỏi. Ngoài phố, hương hoa sữa vẫn tràn qua ô cửa kính như mùa thu năm nào họ còn trẻ.

Nhiều năm sau, Khánh vẫn sống ở Hà Nội. Anh có mức lương mà ngày sinh viên chưa từng dám nghĩ tới. Có căn hộ riêng giữa thành phố rộng lớn. Nhưng càng trưởng thành anh càng thấy lòng mình trống trải. Có những đêm đi ngang hồ Tây, anh lại nhớ Ngọc đến nghẹn lòng. Nhớ cô gái từng ngồi ăn bánh mỳ với anh những ngày cuối tháng. Từng ôm eo anh trên chiếc xe cũ giữa phố mùa đông. Từng ngồi nghe anh đọc thơ bằng ánh mắt dịu dàng nhất tuổi trẻ. Và từng thuộc lòng bài Hoa Sữa hơn cả chính tác giả của nó. Một tối cuối thu, Khánh đứng rất lâu dưới con đường đầy hoa sữa gần trường Sư phạm cũ. Hương hoa vẫn giống hệt năm ấy. Chỉ là người con gái từng mê thơ anh nhất đã không còn đứng cạnh anh nữa. Người ta rồi cũng trưởng thành. Rồi cũng học cách sống cùng những điều dang dở. Nhưng có những người, dù đã rời xa rất lâu, vẫn nằm lại trong ký ức như một mùa cũ không thể gọi tên. Và có lẽ suốt cuộc đời này, Khánh sẽ không bao giờ quên được cô gái từng yêu thơ anh hơn cả chính anh yêu bản thân mình.